ارتقای Pectra اتریوم روی مین‌نت فعال شد؛ هزینه تراکنش شبکه‌های لایه‌۲ تا ۸۰٪ کاهش یافت

Pectra دقیقاً چه تغییری ایجاد کرد؟

Pectra نام ترکیبی دو پیشنهاد بهبود اتریوم است که قبلاً جدا بودند: Prague (لایه اجرا) و Electra (لایه اجماع). بعد از یک سال توسعه و چندین آزمایش روی تست‌نت، این ارتقا در اپوک ۳۶۴۰۳۲ در ۷ می ۲۰۲۶ فعال شد.

مهم‌ترین تغییر برای کاربران عادی EIP-7691 است که محدودیت throughput blob را از ۳ بلاک به ۶ بلاک در هر بلاک افزایش می‌دهد (با هدف ۶). Blobها بسته‌های داده موقتی هستند که شبکه‌های L2 برای ارسال دسته‌های تراکنش به اتریوم برای تأیید و امنیت استفاده می‌کنند، بدون اینکه داده به‌طور دائمی روی لایه اجرا ذخیره شود. Danksharding در مارس ۲۰۲۴ (EIP-4844) blobها را معرفی کرد اما ظرفیت اولیه عمداً محافظه‌کارانه بود. Pectra آن را دو برابر می‌کند.

با ظرفیت دوبرابر blob، هر دسته تراکنش L2 در بازار داده بزرگ‌تر و کم‌ازدحام‌تری رقابت می‌کند. نتیجه فوری پس از فعال‌سازی مین‌نت: کارمزد پایه blob از میانگین ۰٫۸ gwei به ۰٫۱۵ gwei سقوط کرد و کارمزد تراکنش L2 نیز به دنبال آن کاهش یافت. میانگین کارمزد Arbitrum از ۰٫۰۸ دلار به ۰٫۰۱۶ دلار رسید. Base (L2 کوین‌بیس) از ۰٫۰۵ دلار به ۰٫۰۰۹ دلار کاهش یافت. Optimism از ۰٫۰۷ دلار به ۰٫۰۱۴ دلار رسید.

تغییرات انتزاع حساب (EIP-7702)

دومین ویژگی مهم در Pectra EIP-7702 است که نوع تراکنش جدیدی معرفی می‌کند. این ویژگی به هر حساب خارجی (کیف پول معمولی) اجازه می‌دهد در یک تراکنش واحد به‌طور موقت مثل یک Smart Contract عمل کند. به این کار «انتزاع حساب موقت» می‌گویند و یکی از نقاط اصطکاک دائمی در تجربه کاربری اتریوم را برطرف می‌کند.

از نظر عملی، EIP-7702 موارد زیر را ممکن می‌کند: تراکنش‌های دسته‌ای (تأیید و مبادله در یک کلیک به جای دو کلیک)، تراکنش‌های حمایت‌شده (شخص ثالث کارمزد Gas کاربر را پرداخت می‌کند) و کلیدهای نشست (یک dapp می‌تواند برای مدت زمان مشخص مجوز ارسال تراکنش به نمایندگی از کاربر را داشته باشد بدون نیاز به تأیید دستی هر بار). هیچ‌کدام از این‌ها نیاز به ارتقای کیف پول نداشتند – این قابلیت در سطح پروتکل است، بنابراین هر کیف پولی که منطق امضای خود را به‌روز کند می‌تواند بلافاصله از آن پشتیبانی کند.

کیف‌پول‌هایی مثل MetaMask، Rabby و Coinbase Wallet قبلاً پشتیبانی از EIP-7702 را ارائه داده‌اند. انتظار می‌رود Safe (قبلاً Gnosis Safe) در به‌روزرسانی ژوئن ۲۰۲۶ خود این پشتیبانی را اضافه کند.

چه چیزی تغییر نکرد: قیمت ETH و اقتصاد اعتبارسنج‌ها

ارتقای Pectra هیچ تغییری در انتشار ETH، پاداش staking یا مکانیزم سوزاندن EIP-1559 ایجاد نکرد. پاداش اعتبارسنج‌ها در شرایط فعلی شبکه حدود ۳٫۸٪ APR باقی ماند. قیمت ETH در دو هفته پس از ارتقا کمی افزایش یافت – از حدود ۲۸۵۰ دلار به ۳۱۰۰ دلار – اما نسبت دادن این موضوع فقط به Pectra حدسی است. بیت‌کوین نیز در همین دوره ۴٪ رشد کرد.

آنچه برای اعتبارسنج‌ها تغییر کرد: EIP-7251 حداکثر موجودی مؤثر را از ۳۲ ETH به ۲۰۴۸ ETH افزایش داد. این کار به عملیات‌های بزرگ staking اجازه می‌دهد کلیدهای اعتبارسنج را ادغام کنند – یک اعتبارسنج که ۶۴ نود با حداقل ۳۲ ETH stake اجرا می‌کند، اکنون می‌تواند یک اعتبارسنج واحد با ۲۰۴۸ ETH داشته باشد. این کار هزینه عملیاتی را برای stakerهای نهادی کاهش می‌دهد بدون اینکه اقتصاد staking را برای کاربران فردی تغییر دهد.

تأثیر روی پروتکل‌های DeFi

کاهش مستقیم کارمزد در L2ها باعث افزایش فعالیت در پروتکل‌های DeFi مستقر روی این زنجیره‌ها شده است. Uniswap روی Arbitrum در هفته پس از فعال‌سازی Pectra شاهد افزایش ۳۴٪ در حجم روزانه بود. Aerodrome روی Base (یک زنجیره مبتنی بر Optimism توسط Coinbase) حجم سه‌روزه ۱٫۲ میلیارد دلار را ثبت کرد که یک رکورد جدید است. Aave روی Optimism حجم وام‌گیری را ۲۸٪ افزایش داد.

این واضح‌ترین شاهد است که حساسیت به کارمزد یک محدودیت الزام‌آور برای استفاده از DeFi بوده است. وقتی هزینه تراکنش به جای ۰٫۰۸ دلار، ۰٫۰۱ دلار می‌شود، انواع تراکنش‌هایی که قبلاً مقرون‌به‌صرفه نبودند – مبادلات کوچک، تعادل‌سازی مکرر، کانال‌های پرداخت خرد – عملی می‌شوند. این فقط یک بهبود در کیفیت زندگی نیست؛ بلکه اقتصاد کل دسته‌های برنامه را تغییر می‌دهد.

گام بعدی: Fusaka و Danksharding کامل

Pectra آخرین مرحله نیست. ارتقای بزرگ بعدی اتریوم که فعلاً Fusaka نام دارد، برای فعال‌سازی در سال ۲۰۲۷ هدف‌گذاری شده است و Danksharding کامل را پیاده‌سازی خواهد کرد – سیستمی که در آن اعتبارسنج‌های اتریوم در دسترس بودن داده را در یک شبکه توزیع‌شده از نودها نمونه‌گیری می‌کنند به جای پردازش blobها از طریق زنجیره اصلی. انتظار می‌رود Danksharding کامل بازدهی داده مؤثر را ۱۰ تا ۱۰۰ برابر نسبت به baseline Pectra افزایش دهد.

برای مقایسه: Pectra ظرفیت blob را از ۳ به ۶ در هر بلاک دو برابر کرد. Danksharding کامل در مشخصات فعلی حدود ۲۵۶ blob در هر بلاک را هدف می‌گیرد. کاهش کارمزد L2 که پس از Pectra مشاهده شد، پیش‌نمایشی از جایی است که اتریوم نهایتاً می‌خواهد به آن برسد.

نکات عملی

• اگر از شبکه‌های L2 استفاده می‌کنید (Arbitrum، Base، Optimism، zkSync و غیره)، هزینه تراکنش شما اکنون ۷۰ تا ۸۵ درصد کمتر از قبل از ۷ می است. نیازی به اقدام ندارید – این به‌طور خودکار برای همه تراکنش‌های روی آن شبکه‌ها اعمال می‌شود.
• برنامه‌هایی که شامل تراکنش‌های کوچک مکرر هستند – بازی، پرداخت‌های خرد، تسویه لحظه‌ای – اکنون از نظر اقتصادی روی L2های اتریوم مقرون‌به‌صرفه هستند، درحالی‌که قبلاً نبودند. توسعه‌دهندگان باید موارد استفاده قبلی که کنار گذاشته شده بودند را دوباره بررسی کنند.
• EIP-7702 کلیدهای نشست و تراکنش‌های حمایت‌شده را ممکن می‌کند. اگر کیف پول اتریوم یا dapp می‌سازید، پیاده‌سازی این ویژگی‌ها تجربه کاربری را به‌طور چشمگیری بهبود می‌بخشد. ادغام کیف پول خود را برای پشتیبانی از EIP-7702 بررسی کنید.
• اعتبارسنج‌هایی که ۶۴+ ETH دارند باید ادغام در کلیدهای اعتبارسنج کمتر با استفاده از EIP-7251 را ارزیابی کنند. صرفه‌جویی عملیاتی در مقیاس بزرگ معنادار است.
• تأمین‌کنندگان نقدینگی DeFi در L2ها باید در ماه‌های آینده انتظار حجم بالاتر و احتمالاً درآمد کارمزد بیشتری داشته باشند، زیرا محیط کم‌کارمزد کاربران بیشتری را جذب می‌کند.